Współczesne miasta mierzą się z wieloma wyzwaniami: zmianami klimatu, presją środowiskową oraz kryzysami społecznymi i gospodarczymi. Jak mogą zwiększać swoją odporność na te zagrożenia?
Podczas wystąpienia mgr. inż. Tomasza Starczewskiego z Katedry Studiów Miejskich i Zrównoważonego Rozwoju poznamy teoretyczne podstawy koncepcji urban resilience oraz najważniejsze kierunki badań nad tym zagadnieniem.
Szczególna uwaga zostanie poświęcona zielonej odporności miejskiej (green urban resilience) – roli terenów zieleni i zasobów przyrodniczych w adaptacji miast do zmian oraz budowaniu lepszej jakości życia mieszkańców.
Abstrakt wydarzenia:
Współczesne miasta funkcjonują w warunkach polikryzysów, wśród których można wyróżnić m.in. kryzys klimatyczny, narastającą presję środowiskową, problemy społeczne i gospodarcze. Kryzysy wymuszają redefinicję dotychczasowych modeli rozwoju miast. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera koncepcja odporności miejskiej (urban resilience), rozumiana jako zdolność systemu miejskiego do absorbowania zakłóceń, adaptacji do zmieniających się warunków oraz utrzymania kluczowych funkcji. Celem wystąpienia jest przedstawienie teoretycznych podstaw koncepcji odporności miejskiej, w oparciu o dotychczasowe badania naukowe. Wstęp teoretyczny uzupełniony zostanie wynikami badań bibliometrycznych dotyczących koncepcji odporności miejskiej.
Efektem przeprowadzonych badań empirycznych była identyfikacja głównych nurtów koncepcji odporności miejskiej oraz określenie obszarów badawczych, w których jest ona analizowana i rozwijana. W tym celu przeprowadzony został przegląd literatury oraz analiza bibliometryczna publikacji naukowych z lat 2010–2025. W ramach procedury badawczej zweryfikowano występowanie głównej frazy wyszukiwawczej „urban resilience” w tytułach, abstraktach oraz słowach kluczowych publikacji indeksowanych w bazach Scopus i Web of Science. Zgromadzony zbiór publikacji poddano analizie ilościowej, obejmującej m.in. zmiany liczby publikacji w przyjętym okresie badawczym oraz analizę współwystępowania słów kluczowych (keyword co-occurrence analysis). Ważnym elementem badania było również przeprowadzenie analizy sieciowej z wykorzystaniem programu VOSviewer.
Uzyskane wyniki analiz bibliometrycznych, wraz z przeglądem teoretycznym, pozwalają na wskazanie dominujących wymiarów urban resilience. Podczas wystąpienia szczególna uwaga zostanie poświęcona wymiarowi środowiskowemu, który poddano pogłębionej analizie w celu identyfikacji najważniejszych zagadnień oraz kierunków badań związanych z rolą środowiska w kształtowaniu odporności miast.
Na podstawie przeprowadzonych analiz dokonano także próby określenia autorskich ram interpretacyjnych zielonej odporności miejskiej (green urban resilience), wskazując, że tereny zieleni stanowią jeden z kluczowych komponentów wzmacniających zdolność miast do adaptacji i transformacji w obliczu współczesnych kryzysów. Zielona odporność miejska może być definiowana jako zdolność systemu miejskiego do utrzymania i poprawy jakości życia mieszkańców poprzez świadome wykorzystanie i wzmacnianie zasobów przyrodniczych w procesach planowania, zarządzania i adaptacji. Stanowi ona podejście holistyczne, łączące perspektywę ekologiczną, klimatyczną, przestrzenną i planistyczną, w którym przyroda nie jest jedynie elementem uzupełniającym, lecz kluczowym czynnikiem kształtującym długofalową stabilność i rozwój miasta.